W Polsce występuje 29 gatunków trzmieli (Bombus). Należą one do rzędu błonkówek (Hymenoptera). Dwa dalsze gatunki uznane są za zanikłe lub prawdopodobnie zanikłe.
Na co dzień możemy spotkać około 15 gatunków, a wśród nich najpospolitsze i najczęściej obserwowane: trzmiele ziemne, kamienniki, leśne, gajowe, rudoszare, drzewne (parkowe), rude.
Wszystkie gatunki są pod prawną ochroną gatunkową.
Oprócz trzmieli można spotkać bardzo do nich podobne trzmielce (Psithyrus), które są pasożytami społecznymi trzmieli.
Pełną listę trzmieli prezentujemy poniżej:


Lista stwierdzonych obecnie w Polsce gatunków trzmieli:

1. Trzmiel ciemnopasy
2. Trzmiel czarnopaskowy
3. Trzmiel drzewny
4. Trzmiel gajowy
5. Trzmiel grzbietoplam
6. Trzmiel kamiennik
7. Trzmiel kołnierzykowy
8. Trzmiel leśny
9. Trzmiel ogrodowy
10. Trzmiel ozdobny
11. Trzmiel paskowany
12. Trzmiel rdzawoodwłokowy
13. Trzmiel różnobarwny
14. Trzmiel rudonogi
15. Trzmiel rudoszary
16. Trzmiel rudy
17. Trzmiel stepowy
18. Trzmiel szary
19. Trzmiel sześciozębny
20. Trzmiel wąskopaskowy
21. Trzmiel wielkooki
22. Trzmiel wrzosowiskowy
23. Trzmiel wschodni
24. Trzmiel wysokogórski
25. Trzmiel wyżynny
26. Trzmiel zachodni(*)
27. Trzmiel ziemny
28. Trzmiel zmienny
29. Trzmiel żółty
(Bombus ruderatus)
(Bombus schrencki)
(Bombus hypnorum)
(Bombus lucorum)
(Bombus maculidorsis)
(Bombus lapidarius)
(Bombus magnus)
(Bombus pratorum)
(Bombus hortorum)
(Bombus distinguendus)
(Bombus subterraneus)
(Bombus pomorum)
(Bombus soroeensis)
(Bombus ruderarius)
(Bombus sylvarum)
(Bombus pascuorum)
(Bombus laesus)
(Bombus veteranus)
(Bombus wurfleini)
(Bombus cryptarum)
(Bombus confusus)
(Bombus jonellus)
(Bombus semenoviellus)
(Bombus pyrenaeus)
(Bombus mesomelas)
(Bombus cullumanus)
(Bombus terrestris)
(Bombus humilis)
(Bombus muscorum)

Gatunki zanikłe lub prawdopodobnie zanikłe:

1. Trzmiel olbrzymi (*)
2. Trzmiel Sichela(*)
(Bombus fragrans)
(Bombus sicheli)


Trzmiele mają ciekawą i barwną kolorystykę i budzący sympatię wygląd ogólny. A to za sprawą układu pasków na tułowiu i odwłoku o barwach żółtej, białej i rudej. Kolory te umiejscowione są na licznych włoskach, co nadaje wyglądu puchatości. Są również gatunki o jednolitej barwie rudej, czarnej czy szarej. Trzmiele należą do grupy owadów dość trudno rozpoznawalnych w terenie i tylko niektóre gatunki można bezbłędnie od razu oznaczyć. Trzmiele to owady społeczne, których życie skupia się w gniazdach wokół samicy matki. To ona jako jedyna przeżywa zimę i zakłada gniazdo. Jako miejsce na gniazdo trzmiele, w zależności od gatunku, wykorzystują podziemne nory gryzoni, suche trawy, pryzmy kamieni i gruzu, dziuple, różne zakamarki w budynkach. Wraz z postępem wiosny i latem z jaj złożonych przez matkę wylęgają się - przechodząc stadium larwalne - robotnice, a w końcu samce i młode matki. Liczebność trzmieli skupionych przy gnieździe osiąga stopniowo liczbę do kilkuset osobników (najczęściej jednak do 100 osobników). Po odbyciu lotów godowych jesienią, młode samice zapłodnione przez samce szukają miejsc na przezimowanie a stare matki oraz samce giną. Trzmiele odgrywają ogromną rolę w zapylaniu roślin kwiatowych. Są przy tym bardziej wydajne i pracowite od pospolitych pszczół miodnych, poprzez aktywność w niższych temperaturach, w okolicach +10o C. Budowa aparatu gębowego u trzmieli sprawia, że w poszukiwaniu pyłku i nektaru, zapylają one rośliny niedostępne dla pszczół. Z roślin gospodarczych, dzięki którym człowiek czerpie korzyści, a które zapylane są przez trzmiele należy wymienić: pomidory, ogórki, bób, słoneczniki, koniczynę, lucernę, facelię, gorczycę, porzeczki, maliny, brzoskwinie, grusze, szałwie, pigwowce, róże.



Fot. Mariusz Gwardjan Fot. Mariusz Gwardjan Fot. Mariusz Gwardjan
Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius) Trzmiel rudonogi (Bombus ruderarius) Trzmiel gajowy (Bombus lucorum) - samiec
     
Fot. Artur Tabor Fot. Artur Tabor Fot. Artur Tabor
Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius) - samiec Trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum) Trzmiel gajowy (Bombus lucorum)
     
Fot. Artur Tabor Fot. Artur Tabor Fot. Jacek Tabor
Trzmiel wschodni (Bombus semenoviellus) Trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum) Trzmiel wąskopaskowy (Bombus cryptarum) - krolowa
     
Fot. Tomasz Dzierżanowski Fot. Jacek Tabor Fot. Tomasz Dzierżanowski
Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) Trzmiel gajowy (Bombus lucorum) Trzmiel rudy (Bombus pascuorum)
     
Fot. Tomasz Dzierżanowski Fot. Tomasz Dzierżanowski Fot. Tomasz Dzierżanowski
Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius)
     
Fot. Tomasz Dzierżanowski Fot. Tomasz Dzierżanowski Fot. Tomasz Dzierżanowski
Trzmiel ziemny (Bombus terrestris) Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius) Trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum)
     
Fot. Piotr Zięcik Fot. Piotr Zięcik Fot. Jacek Tabor
Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius) Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) - samiec Trzmiel gajowy (Bombus lucorum)
     
Fot. Piotr Zięcik Fot. Piotr Zięcik Fot. Adam Grzegolec
Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) - królowa Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) Trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius) - kopulujace krolowa i samiec
     
Fot. Jacek Tabor Fot. Jacek Tabor Fot. Jacek Tabor
Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) Trzmiel gajowy (Bombus lucorum) Trzmiel gajowy (Bombus lucorum)
     

Trzmielce

Fot. Jacek Tabor Fot. Jacek Tabor Fot. Jacek Tabor
Trzmielec gajowy (Psithyrus bohemicus) Trzmielec żółty (Psithyrus campestris) Trzmielec czarny (Psithyrus rupestris)


Strona główna O projekcie Zagrożenia Rośliny Ogrody Budki dla trzmieli