mgr Marcin Faber (Grupa CZAPLON) - Rozpoznawanie mew: Larus argentatus, L. cachinnans, L. michahellis        W obrębie politypowego gatunku mewy srebrzystej Larus argentatus Cramp & Simmons (1983) wyróżnili trzy grupy podgatunków: argentatus, cachinnans i armenicus. Uaktualnione podsumowanie tego podstawowego dzieła dotyczącego ptaków zachodniej Palearktyki (Snow & Perrins 1998), nadaje tym grupom status gatunkowy: - mewa srebrzysta L. argentatus, z podgatunkami argenteus, argentatus, omissus, vegae i smithsonianus; - mewa białogłowa L. cachinnans, z podgatunkami atlantis, michahellis, cachinnans, barabensis i mongolicus; - mewa armeńska L. armenicus, która jest gatunkiem monotypowym.       Z naszego punktu widzenia najistotniejsze jest, że Klein & Buchheim (1997) oraz Jonsson (1998) zasugerowali nadanie statusu gatunkowego formie śródziemnomorskiej michahellis i czarnomorsko-kaspijskiej cachinnans, a najnowsze badania genetyczne wykazały, iż formy te są najbardziej odległe w grupie argentatus-fuscus-cachinnans (Liebers et al. 2001, Crochet et al. 2002) i ostatnio coraz częściej traktowane są jako odrębne gatunki (Yésou 2002, Olsen & Larsson 2003).

Formy te zaczęły też zasiedlać śródlądzie Polski, w związku z czym pilna staje się potrzeba zaznajomienia się z ich identyfikacją. Obecne ujęcie taksonomiczne wg najnowszej literatury: Yesou P. 2002. Systematics of Larus argentatus-cachinnans-fuscus complex revisited. Dutch Birding 24: 271-299. Olsen K. M. & Larsson H. 2003. Gulls of Europe, Asia and North America. przedstawia się następująco: L. argentatus- mewa srebrzysta (z podgatunkami: L. a. argentatus,L. a. argenteus) L. smithsonianus - mewa amerykańska L. michahellis - brak jeszcze polskiej nazwy ( L. m. atlantis) L. cachinnans - mewa białogłowa ( L. c. barabensis - 'mewa stepowa', L. c. mongolicus - 'mewa mongolska') L. armenicus - mewa armeńska L. vegae - mewa tundrowa        Niezależnie od statusu taksonomicznego w/w form jaki przyjęto obecnie, lub jaki zostanie nadany im w przyszłości, istnieją już teraz miarodajne zespoły cech morfologicznych, pozwalające na identyfikację niektórych z nich w określonych szatach. Jak do tej pory najdokładniej opisano cechy różniące formy: argentatus, cachinnans, michahellis i smithsonianus ich typowe osobniki są możliwe do identyfikacji we wszystkich szatach.        Ponieważ identyfikacja mew jest sprawą na tyle skomplikowaną, że nie sposób przedstawić ją w formie streszczenia proponuję odwołać się do następujących źródeł: Strona internetowa:www.czaplon.most.org.pl/mewy.html Artykuł: Faber M. & Neubauer G. 2001. Zimowanie mew białogłowych Larus cachinnans na śródlądziu Polski i problemy ich identyfikacji. Notatki Ornitologiczne 42, 4: 233-256.          Obecnie pojawiają się nowe stanowiska lęgowe dużych mew w coraz to innych regionach Polski, wymusza to konieczność dokładnego zaznajomienia się z identyfikacją poszczególnych form, gdyż na wielu stanowiskach przynależność gatunkowa lęgowych ptaków nie jest poznana. Kwestia ta jest o tyle ważna, gdyż na terenie Polski spotykają się jako lęgowe wszystkie trzy formy – argentatus, cachinnans i michahellis. W związku z tym powinniśmy dołożyć wszelkich starań, by jak najdokładniej opisywać i fotografować wszystkie napotkane lęgowe osobniki. Lęgowych mew możemy się spodziewać na każdym większym kompleksie stawów rybnych, na żwirowniach czy osadnikach. Warunkiem lęgów jest obecność przynajmniej jednej niedostępnej dla drapieżników wyspy.

dr Jarosław Sieradzki (Katedra Ochrony Przyrody UŁ) - Szata roślinna doliny rzeki Krasnej i koncepcja jej ochrony       Krasna jest niewielką liczącą niespełna 26 km długości rzeką (lewobrzeżny dopływ Czarnej Koneckiej-system rzeczny Pilicy i Wisły). Jej dolina o średniej szerokości 200 m jest najbardziej zatorfioną doliną rzeczną Krainy Świętokrzyskiej. Jest to obszar cenny przyrodniczo z uwagi na występowanie rzadkich , zagrożonych i chronionych gatunków roślin naczyniowych. Flora doliny Krasnej obejmuje 400 taksonów roślin naczyniowych, co stanowi 25% flory roślin naczyniowych Polski środkowej. Roślinność doliny tworzą fitocenozy reprezentujące 48 zbiorowisk i zespołów roślinnych. 12 z nich jest wymienionych na liście „siedlisk” przyrodniczych podlegających ochronie, co stanowi to 22,2 % typów zbiorowisk zagrożonych w Polsce środkowej. Krajobraz doliny to typowy krajobraz naturalnej doliny rzecznej o zachowanej strukturze fizjograficznej z niezmienionym układem przestrzennym fitocenoz łąkowych, leśnych, torfowiskowych i agrocenoz.

mgr inż. Jarosław Matusiak (Wydział Leśny SGGW) - Badania nad orlikiem (Aquila pomarina) na Łotwie

mgr Zbigniew Kaczkowski (Katedra Ekologii Stosowanej UŁ) - Podstawy czynnej ochrony ichtiofauny W referacie przedstawiono informacje na temat stanu awifauny Polski i sposobów jej ochrony. W wodach słodkich Polski stwierdzono 56 rodzimych gatunków ryb i minogów oraz, co najmniej, 23 gatunki introdukowane. Spośród gatunków rodzimej ichtiofauny 18 podlega ustawowej ochronie prawnej,17 chronionych jest okresem ochronnym, a 27 wymiarem ochronnym. W 1999 roku ponad 40 % gatunków ryb zaliczonych zostało do dwóch najwyższych kategorii zagrożenia: CE (critically endangered) – krytycznie zgrożone; skrajnie wysokie ryzyko wymarcia na wolnośći minóg najbliższej przyszłości: minóg morski, strzebla błotna, piekielnica, certa; EN (endangered) – zagrożone; znaczne ryzyko wymarcia na wolności minóg bliskiej przyszłości: minóg rzeczny, minóg ukraiński, sieja, ciosa, różanka, piskorz, koza złota, głowacz pręgopłetwy;

Czynna ochrona gatunkowa ryb powinna być efektem logicznego i sformalizowanego postępowania według ściśle określonych procedur, gdyż zazwyczaj wiąże się ona z dalszą ingerencją w środowisko naturalne. Przed przystąpieniem do działań ochronnych należy stwierdzić, jakie ograniczenia stwarza środowisko, rozpatrzyć alternatywne strategie postępowania oraz przeprowadzić ocenę ekologicznych skutków planowanych działań i analizę w odniesieniu do poniesionych kosztów i uzyskanych efektów. Należy też rozeznać: jakie są aktualnie stosowane form ochrony; jaka jest aktualna kondycja wspieranego zespołu, populacji ryb; jaki jest stopień zagrożenia (np. wg. kryteriów IUCN - Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów). Ocena projektu ochronnego powinna być dokonana przez niezależnych ekspertów Konkretne działania ochronne powinny być realizowane łącznie z oceną aktualnej kondycji wspieranego zespołu, populacji ryb Cele tego monitoringu są następujące: określenie aktualnego składu i liczebności badanego zespołu ryb; określenie struktury wiekowej populacji; oszacowanie potencjału rozrodczego populacji - ocena skuteczności samodzielnej rekrutacji kolejnego pokolenia; porównanie otrzymanych wyników z danymi z lat wcześniejszych - ocena długoterminowych zmian populacji; gdy brak takich danych porównanie z ekosystemem (populacją) wzorcową.

Jarosław Sułek - Sprawozdanie z działalności Towarzystwa w 2003 roku       W 2003 roku TBOP: zakończyło realizacje programu „ Ochrona i zagospodarowanie doliny rzeki Krasnej ”, kontynuowało II etap projektu „ Ochrona miejsc występowania cietrzewia na Kielecczyźnie”, realizowało we współpracy z TP „Bocian” program „ Aktywna ochrona płomykówki i nietoperzy w obiektach sakralnych w Polsce” oraz program ochrony pustułki, wykonano dokumentacje przyrodniczą projektowanego Parku Krajobrazowego Dolnej Pilicy, kontynuowano program odbudowy pogłowia rodzimych raków w Polsce Środ.- Wschodniej. Kontynuowano dalszy ciąg prac nad monografią „ Ptaki Krainy Świętokrzyskiej ” Nawiązano ścisłą współpraca z Miejskim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Kielcach. Zintensyfikowano działalność edukacyjna i współpraca z mediami Prowadzono działalność wydawnicza ( czasopismo przyrodnicze „ KULON ”, biuletyn informacyjny „ BURHINUS ”, przewodnik przyrodniczo - turystyczny „W dolinie Krasnej ”, CD - „ O czym szumi Krasna ” , filmu o rez. „Krasna”) Powołano sekcjie tematyczną w TBOP tj: Świętokrzyską Grupę Ornitologiczną. Powołano Oddział Świętokrzyski i Małopolski TBOP

Piotr Wilniewczyc - Świętokrzyska Grupa Ornitologiczna (ŚGO), struktura i cele działania. Archiwum ŚGO - podsumowanie 2003 roku       Świętokrzyska Grupa Ornitologiczna działa w ramach TBOP współtworząc jego filar naukowy. ŚGO posiada Radę Programową, która zapewnia realizację założonych celów oraz decyduje o przekazywaniu danych oraz Archiwum, Kartotekę, Bibliotekę oraz Bazę Wiadomości Powrotnych. Grupa realizuje zadania w cyklach rocznych. Koordynator zadania ma obowiązek corocznego rozliczania się z wykonywanych zadań przed Radę Programową. Koordynator zadania jest zobowiązany do prezentacji dokonań na Zjeździe oraz przekazania zestawionych wyników badań (jeśli był to projekt badawczy) do Archiwum ŚGO. W ramach ŚGO występuje jednoosobowa odpowiedzialność (koordynator) za powierzone zadanie. Archiwum- sfery działalności: Koordynacja planowych badań faunistycznych na obszarze KGŚ, gromadzenie wyników projektów badawczych z obszaru Krainy,zabezpieczanie wyników badań w postaci zapisu na płytach CD i wydrukach.

W roku 2003 zrealizowano: 200 (!) pojedynczych projektów badawczych, dotyczących 20 dużych zagadnień faunistyki. W trakcie prac wykonano 853 kontrole poszczególnych obiektów. W planowych badaniach wzięło udział 54 obserwatorów, którym w tym miejscu składamy serdeczne podziękowania.       W 2003 przeprowadzono: -monitoring pospolitych ptaków lęgowych, akcja zimowych liczeń na rzekach, inwentaryzaje stanowisk płomykówki w ramach projektu "Aktywna ochrona płomykówki i nietoperzy w obiektach sakralnych w Polsce", inwentaryzacja kolonii lęgowych gawrona,ocenę zagęszczeń dzięcioła średniego Dendrocopos medius przy użyciu stymulacji magnetofonowej w rez. „Chełmowa Góra” w Świętokrzyskim Parku Narodowym, ocenę zagęszczeń derkacza Crex crex na kilku powierzchniach, inwentaryzację stanowisk lęgowych dzierlatki, przeprowadzono badania ptaków lęgowe Kielc (I etap), zrealizowano monitoring zimującycch ptaków szponiastych i srokosza. Badano także: ptaki zbiorników wodnych: lęgowe (9 zbiorników)i nielęgowe (8 zbiorników),monitoring świętokrzyskiej populacji żołny Merops apiaster,powierzchnię ilościową „Dolina Silnicy”, oceniono zagęszczenia zespołu ptaków lęgowych terenów otwartych metodą transektu liniowego(3 transekty),prowadzono badania atlasowe ( w 2003 zbadano 14 pól - 9,7 % wszystkich), liczenia ptaków przelotnych z punktu (3 miejsca), badano awifaunę dolin rzecznych: lęgowa (Bobrza), nielęgowa (Silnica, Wierna Rzeka), przeprowadzono zimowe liczenia ptaków w zwartej zabudowie miejskiej (Kielce, Pińczów) i wiejskiej (Umianowice),wykonywano cotygodniowe liczenia ptaków na noclegowiskach (Młodzawy)       Propozycje badań faunistycznych w 2004: -badania atlasowe KGŚ-kontynuacja, ptaki legowe Kilec-kontynuacja, monitoring ptaków lęgowych zbiorników wodnych, awifauna lęgowa zabudowy wiejskiej, inwentaryzacja stanowisk legowych dzierlatki-kontynuacja, ptaki legowe dolin rzecznych, specjalistyczne badania ilościowe       Wszystkich zainteresowanych przyłączeniem sie do prac Grupy serdecznie zapraszamy. Więcej szczegółowych informacji można uzyskać pod adresem Rady Programowej ŚGO

Michał Jantarski - Kartoteka Świętokrzyskiej Grupy Ornitologicznej - podsumowanie 2003 roku       Kartoteka ŚGO zgromadziła do końca marca 2004 r. blisko 9000 obserwacji ptaków dokonanych w roku 2003 w Krainie Gór Świętokrzyskich. Autorami i współautorami tego imponującego materiału jest ponad 120 obserwatorów. Tradycyjnie już doskonale układa się współpraca z orniotologami z grupy łódzkiej, piotrkowskiej i częstochowskiej, z którymi wspólnie badamy dolinę Pilicy.       Do najciekawszych obserwacji nielęgowych należy zaliczyć stwierdzenia: kormoranów małych, czapli nadobnych, warzęch, bernikli kanadyjskiej, myszołowów wschodnich, ostrygojadów, orlicy, sowy jarzębatej i świergotka szponiastego. Odnotowano gniazdowanie hełmiatki, mewy czarnogłowej, pospolitej, rybitw białowąsych i żołn.       Nagrody (książki i dyplomy) za dokonania i solidność w roku 2003 otrzymali: Roman Maniarski, Adam Grzegolec i Wojciech Nalepa.

W roku 2003 dokonano zmiany sposobu gromadzenia danych do Kartoteki. Wprowadzono elektroniczny formularz w programie excel, gdzie obserwatorzy, w jednym arkuszu, wpisują swoje obserwacje zarówno lęgowe jak i nielęgowe. W formie elektronicznej do Kartoteki spłynęło ok. 75% obserwacji. Taki sposób pracy pozwala na bardzo szybkie podsumowanie i zabezpieczenie zebranego materiału. Materiały do Kartoteki (wzory zapisu, oraz wykaz danych rejestrowanych w Katotece ŚGO) w formie elektronicznej i papierowej są dostępne pod adresem mailowym: kartotekasgo@op.pl oraz w siedzibie TBOP (ul. Zamkowa 3, 25-009 Kielce).

Jacek Tabor - Podsumowanie obserwacji ornitologicznych z terenu południowego Mazowsza z 2003 roku       Rok 2003 na Południowym Mazowszu nie obfitował w tak ogromny spływ materiału i różnorodność podejmowanych akcji jak to miało miejsce w Krainie Świętokrzyskiej. Tym nie mniej dzięki zaangażowaniu ok. 20 osób przeprowadzono kilka tematów oraz akcji obserwacyjnych tj.: - kontynuowano obserwacje nad biologią lęgów w populacji srokosza zasiedlającą Puszczę Pilicką - kontynuowano liczenia migrujących ptaków wodno - błotnych na lagunach oczyszczalni ścieków w Tomaszowie Maz. - liczono zimujące perkozki na Pilicy na odcinku zapora w Smardzewicach - Tomaszów Maz. - wywieszano i sprawdzano zajętość budek lęgowych dla płomykówki w diecezji radomskiej - przeprowadzono liczenia zimujących ptaków na Pilicy, Wiśle i Radomce - 4 rok kontynuowano liczenia pospolitych ptaków lęgowych w kwadratach MPPL

- przeprowadzono coroczną inwentaryzację gniazd bociana czarnego w Puszczy Pilickiej, P. Kozienickiej, Lasach Grójeckich i Przysuskich - liczono gawrony w Kozienicach - przeprowadzono ponowne po 20 latach liczenia ptaków drapieżnych na pow. III rzędu pod Mogielnicą - przeprowadzono poszukiwania dzierlatki w Tomaszowie Maz. - wykonano liczenia sroki na pow. II rzędu pod Mogielnicą - wykonano spływ Pilicą od zapory w Smardzewicach do Osuchowa - prowadzono monitoring bielika i orlika krzykliwego w woj. mazowieckim Do kartoteki regionalnej zbierającej dane z południowego Mazowsza (Spalski PK) - spłynęło 101 kart L i NL oraz drogą elektroniczną 440 rekordów. Z innych nie ornitologicznych przedsięwzięć podejmowanych na południowym Mazowszu należy wymienić: - rozpoczęcie programu ochrony trzmieli w Polsce środkowej - zgromadzono ankiety w kilku parkach kr., opracowano założenia programu, wykonano poletka doświadczalne (pokarmowe) dla trzmieli - przeprowadzono reintrodukcję raków szlachetnych i błotnych do rzek Spalskiego PK - prowadzono badania nad śmiertelnością zwierząt kręgowych na drogach w Spalskim PK - prowadzono badania nad występowaniem fauny płazów w Puszczy Kozienickiej

Ludwik Maksalon - Wyniki akcji liczenia na rzekach zimujących ptaków wodno-błotnych i szponiastych w styczniu 2004       W bieżacym roku po raz kolejny monitorowano stan zimujących ptaków w dolinach rzecznych regionu. W badaniach wzięło udział 45 osób. Skontrolowano 14 rzek na odcinku o łącznej długości 640 km. W trakcie badań odnotowano 26 777 osobników z 75 gatunków. Z ciekawszych odnotowano: 7 czapli białych, 2 łabędzie małe, samotnika, wodnika, świergotka łąkowego, pliszkę siwą,skowronka, szpaki i jemiołuszki (bardzo nieliczne tej zimy). W porównaniu z latami poprzednimi stwierdzono wyjątkowo mało: pustułek, myszołowów - w tym zalednie 4 włochate, perkozków. Dominował czyż, którego udział wyniósł blisko 40% wszystkich odnotowanych ptaków. Kuropatw na blisko 640 km naliczono niewiele ponad 130 osobników.

Roman Maniarski - Zimowe liczenia ptaków szponiastych i srokosza na terenach otwartych w Krainie Gór Świętokrzyskich - wyniki       W sezonie zimowym 2003/2004 rozpoczęto program badawczy którego celem jest poznanie dynamiki dynamiki liczebności ptaków drapieżnych i srokosza na wybranych powierzchniach próbnych terenów otwartych Krainy Gór Świętokrzyskich i południowego Mazowsza jak również Podkarpacia. W zamyśle badania te planowane są jako prace wieloletnie. W minionym sezonie kontrole przeprowadzono na 20 powierzchniech - wielkość od 5 do 18 km kwadratowych, zlokalizowanych w różnych częściach regionu. Wykonano 3 liczenia w okresie XII-II, po jednej kontroli w połowie każdego miesiąca. Oprócz srokosza zaobserwowanego na kilku powierzchniach stwierdzono 10 gatunków ptaków drapieżnych. Najczęściej na badanych terenach stwierdzano myszołowa, jastrzębia, krogulca, i pustułkę, kilkakrotnie bielika, myszołowa włochatego oraz błotniaka zbożowego. Odnotowano również pojedyncze spotkania drzemlika i nieco rzadszych zimowych gości - orła przedniego i sokoła wędrownego.       Osoby zainteresowane przyłączeniem sie do programu prosimy o kontakt z koordynatorem którym jest Roman Maniarski.

Adam Grzegolec - Fauna oczyszczalni ścieków w Sitkówce       Badania trwały w okresie od 27 marca od 3 lipca 2003. Obszar obejmował teren 20 h ogrodzonej części oczyszczalni oraz osadniki nieczynne poza terenem ogrodzonym w dolinie Bobrzy. Ptaki lęgowe - najciekawsze: zasiedlające czynne osadniki: śmieszka 44 pary (w latach 2000-2002 150-300 par), krwawodziób 2 pary, czajka 10 par, kokoszka wodna 2 pary. Nieczynne osadniki: błotniak stawowy 1 para, kokoszka 1 para, wodnik 7 par. Łącznie odnotowano 30 gatunków lęgowych na badanym terenie. Ptaki nielęgowe - najciekawsze: biegus mały, brodziec śniady, łęczak - najczęstszy z ptaków brodzących - największe stado 175 osobników, rycyk, pierzowisko batalionów. Łącznie 11 gat ptakow siewkowych. 26.07.2003 przeprowadzono warsztaty przyrodnicze w trakcie których obrączkowano ptaki. Odnotowano również 25 gatunków motyli dziennych, (najciekawsze paź żeglarz, czerwończyk nieparek), 2 gatunki gadów i 7 gatunków płazów.

Michał Jantarski - Monitoring ptaków wodno-błotnych - cele i zarys metodyki       Obecnie ptaki wodno-błotne to obok gatunków związanych z terenami rolniczymi, najbardziej zagrożona grupa ptaków. Wiele gatunków dodatkowo charakteryzuje sie znacznymi fluktacjami liczebności. W zwiazku z tym począwszy od roku 2004 zostanie zainicjowany na ponad 80 zbiornikach wodnych regionu stały coroczny monitoring liczebności ptaków związanych z tymi siedliskami. Celem badań jest - śledzenie trendów populacyjnych - ujednolicenie terminów kontroli i metodyki na której opieramy szacunki liczebności. - śledzenie liczebności ptaków przelotnych. - równomierne i metodyczne zbadanie terenu Krainy Gór Świętokrzyskich Przewiduje się trzykrotne liczenie ptaków na danym akwenie/zbiorniku wodnym: I liczenie - w 3 dekadzie kwietnia, II liczenie - w 3 dekadzie maja, III liczenie - w 2 dekadzie czerwca.        Osoby zainteresowane badaniami, wiecej informacji uzyskają pod adresem kordynatora, którym jest Michał Jantarski.

Piotr Wilniewczyc - III Konkurs rozpoznawania ptaków       Tradycyjnie juz, kolejny raz w niezwykle radosnej atmosferze przeprowadzono "zjazdowy konkurs" rozpoznawania ptaków. Przedstawiono 20 gatunków w 15 sekundowych sekwencjach. Na fotografiach znalazły sie wizerunki zarówno gatunków lęgowych w kraju: skowronek, paszkot, mewa pospolita czy rokitniczka, jak również zdjęcia gatunków wyjątkowo stwierdzanych: biegus wielki, sieweczka mongolska, trznadel czubaty, skowronczyk krótkopalcowy, a także gatunki dotychczas nie notowane - potrzos szary czy śnieżka. Konkurs w cześci liczacej 20 zdjęć ptaków nie został roztrzygniety - 2 osoby uzuskały tę sama ilość punktów. Dogrywka w której przedstwaiono wizerunki 3 gatunków - siewki szarej, biegusa białożytnego i żwirowca łąkowego wyłoniła zwycięzce III edycji, którym okazał się Mikołaj Koss z Gdańska Wrzeszcza (na zdjęciu pierwszy z prawej). Gratulujemy :)

Mariusz Gwardjan, Marek Kowalski - Stan zbadania rozmieszczenia ssaków

Przemysław Kusiak - Informacja o liczeniu bociana białego w regionie radomsko-kieleckim w 2004 roku. Warunki wstępu na tereny rezerwatów przyrody       W lipcu 2004 odbędzie się VI Międzynarodowy Spis Gniazd Bociana Białego. Bedzie on miał miejsce w całej Europie w tym również w naszym kraju. Ogólnopolskiem koordynatorem Spisu jest Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody "pro Natura". Zadania związane z inwentaryzacja terenowa i wyszukiwaniem gniazd i par lęgowych w poszczególnych regonach przejęły poszczególne organizaje pozarządowe, regiony ornitologiczne i ich sympatycy. Na terenie Krainy Świętokrzyskiej i południowego Mazowsza (północna część województwo świętokrzyskiego, południowa mazowieckiego i część wschodnia woj. łódzkiego)koordynatorami będą odpowiednio Włodzimierz Szczepaniak i Przemysław Kusiak. Wszystkich chętnych gorąco zapraszamy do udziału tym przedsiebwzięciu. Inwentaryzacja terenowa będzie przeprowadzana w oparciu o gminy bądz powiaty jako obszary badawcze. Osobom, które zgłoszą chęć uczestnictwa w akcji, deklarujemy przekazanie dokładnych instrukcji przeprowadzenia inwentaryzacji, formularze i odpowiednie mapy. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt na powyższe adresy. Więcej o wynikach spisu już niebawem

Piotr Zięcik - Stan populacji cietrzewia (Tetrao tetrix) na Kielecczyźnie       Cietrzew - osiadły ptak naszych lasów - należy do jednych z najbardziej zagrożonych elementów krajowej awifauny. Począwszy od lat 80 XX wieku na obszarze całego europejskiego zasięgu gatunku notuje się dramatyczny spadek liczebności. Kielecczyzna od lat należała do ostoi tego gatunku w kraju. W 2003 roku TBOP dzięki finansowemu wsparciu Fundacji EkoFundusz rozpoczęło realizacje II etapu projektu pod nazwa „Ochrona miejsc występowania cietrzewia na Kielecczyźnie”. Głównym zamierzeniem projektu jest czynna ochrona tokowisk i miejsc występowania gatunku w regionie. W szeregu takich miejsc corocznie wykasza się i pozbawia nalotu drzewiastego zarastające tokowiska, budowane są zastawki i przytamowania na ciekach, siedliska zastają wzbogacane o rośliny pokarmowe, tworzone są strefy ochronne i użytki ekologiczne. Więcej o gatunku i projekcie

Zbigniew Fijewski - Ochrona i zrównoważone zagospodarowanie doliny rzeki Krasnej, etap I - podsumowanie i prezentacja filmu

Sławomir Chmielewski (TBOP) - Wyniki Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych w 2003 roku       Tradycyjnie juz po raz czwarty w 2003 roku przeprowadzono kontrole na "kwadratach" losowo wybranych w naszym regionie w ramach Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych. Ten rok możemy zaliczyć do wyjątkowych pod względem liczby skontrolowanych pól (34). Dotychczas wyniki zebrane w ramach MPPL zostały już wykorzystane dla potrzeb krajowego systemu monitoringu stanu środowiska przyrodniczego prowadzonego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz ogólnoeuropejskiego systemu monitoringu pospolitych ptaków. Ten ostatni projekt powstający pod auspicjami European Bird Census Council, Bird Life International i Royal Society for the Protection of Birds, ma na celu wypracowanie ogólnoeuropejskich wskaźników liczebności pospolitych ptaków. Pozwoli on nam obserwować zmiany w populacjach najliczniejszych gatunków i w przypadku załamania liczebności któregoś z nich podejmować kroki w celu ochrony zagożonej populacji. Szczegółowy opis programu można znależć tu.Osoby zainteresowane uczestniczeniem w programie na obszarze regionu proszone są o zgłaszanie sie do koordynatora regionalnego MPPL którym jest Sławomir Chmielewski

Paweł Szczepaniak (ŚPN, TBOP) - Dzięcioł białogrzbiety (Drocopos leucotos) w strefach ochrony ścisłej ŚPN       We wstępie omówiono występowanie i liczebność w Europie i Polsce, oraz biologię gatunku. Następnie przedstawiono wyniki badań prowadzonych w 2002 roku mających na celu określenie liczebności populacji lęgowej w strefach ochrony ścisłej „Łysica” i „Święty Krzyż” w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Dla zwiększenia wykrywalności stosowano stymulację magnetofonową. Do określenia liczby par lęgowych posłużono się założeniami kombinowanej odmiany metody kartograficznej. Badany gatunek odnotowano 68 razy, odnaleziono 5 dziupli i wyznaczono 14 zajętych terytoriów. Określono preferencje siedliskowe gatunku – odpowiadają one preferencjom populacji górskich. W przypadku zachowywania określonych preferencji przez osobniki pochodzące z populacji górskich może to wskazywać na karpackie pochodzenie badanej populacji - obecnie odizolowanej, reliktowej. Na końcu omówiono przyszłość populacji i czynniki mogące pozytywnie lub negatywnie wpłynąć na jej liczebność w ŚPN.

Marek Kowalski (TP BOCIAN, TBOP) - Aktywna ochrona płomykówki w obiektach sakralnych w Polsce       W latach 1984-1999 stwierdzono na Nizinie Mazowieckiej znaczny spadek zasiedlenia kościołów, będących głównym miejscem gniazdowania tej sowy. W roku 2000 rozwieszono 100 budek lęgowych, z których 10% było zasiedlonych rok później. Wobec sporego sukcesu oraz zainteresowania projektem zarówno wielu organizacji, jak i sponsorów, udało się rozciągnąć przedsięwzięcie na cały kraj. W latach 2002-2003 przeprowadzono kontrole w 2460 obiektach sakralnych, opisując je oraz inwentaryzując zwierzęta w nich mieszkające. Następnie w 1080 obiektach rozwieszono budki lęgowe. W roku 2003 skontrolowano rozwieszone budki, ale ponieważ spora część była wieszana już w trakcie sezonu lęgowego, stopień zajęcia był niewielki - w 9 budkach obserwowano lęgi, zaś w dalszych 54 odnotowano odwiedzanie budki przez płomykówki. Stwierdzono, że płomykówka występuje zdecydowanie rzadziej w Polsce północno-wschodniej i południowo-zachodniej. Obecnie prowadzone są rozmowy na temat kontynuacji projektu. Więcej

Tomasz Bracik (TBOP) - Awifauna lęgowa terenów rolniczych w otulinie Świętokrzyskiego Parku Narodowego       W 2003 podjęto prace których celem było opisanie ugrupowań ptaków związanych z terenami użytkowanymi rolniczo i obszarami ugorowanymi. Badania prowadzono na trzech transektach o łącznej długości 4,3 km i powierzchni 159 ha. Na każdym przeprowadzono 7 liczeń. Łącznie stwierdzono 66 gatunków ptaków w tym 42 lęgowe i prawdopodobnie lęgowe. Na wszystkich transektach głównym dominantem był skowronek gdzie stanowił ponad 30% w zgrupowaniu każdego zespołu ( maksymalnie 35.4 %). Drugim dominantem także na wszystkich transektach była cierniówka od 9.8-15 % w zgrupowaniu. Na dwóch transektach jako dominant występował trznadel. Kolejne pięć gatunków było dominantami tylko na pojedynczych transektach to jest: ortolan, przepiórka, łozówka, świergotek łąkowy, pokląswa. Średnie zagęszczenie wynosiło 15.6p/10ha. Stwierdzono 11 gatunków wspólnych dla wszystkich zespołów.

Maciej Kamaszewski (SMKNB przy SGGW) - Analiza bioróżnorodności zbiorowisk roślinnych piętra alpejskiego i subalpejskiego Masywu Czarnochory

Michał Dąbrowski, Anna Derecka (SMKNB przy SGGW) - Czynna ochrona płazów w Okuniewie       Od roku 2002 prowadzone są prace inwentaryzacyjne, obekmujące płazy i gady, w otulinie Lasów Rembertowskich w Okuniewie. W 2003 aby jak najskuteczniej wykorzystać uzyskane wyniki, nawiązano kontakt z miejscową szkołą, gdzie począwszy od 10 kwietnia ubiegłego roku zainicjowano program Czynnej Ochrony Płazów w Okuniewie. Obejmuje on następujące elementy: - bloki edukacyjne: teoretyczne wprowadzenie i merytoryczne przygotowanie uczniów do prac terenowych, - zajęcia terenowe - budowa foliowej zapory zapobiegającej wchodzeniu płazów na jezdnie, przenoszenie płazów w bezpieczne miejsca, oznaczanie płazów przy omocy klucza, monitorowanie zapory, -zajęcia plastyczne, konkursy, zabawy - jako forma podsumowania wspólnej pracy. Program spotkał sie z bardzo żywym zainteresowaniem zarówno uczniów jak i całej lokalnej społeczności. Program jest kontynuowany również w br. Wiecej w informatorze "Burhinus"

Więcej informacji przed i pozjazdowych mozna znaleźć w 16 numerze biuletynu informacyjnego TBOP i Spalskiego Parku Krajobrazowego "Burhinus". W numerze min.: - o programie kolorowego znakowania śmieszki w południowo-wschodniej Polsce, - o intensyfikacji odczytów obrączek zakładanych na łabędzie nieme, - raport z przebiegu akcji "dzierlatka", - o ochronie płazów w Okuniewie, - o inwentaryzacji płazów w zbiornikach Warszawy, - o śmiertelności zwierząt na drogach w okolicach Spały, - notatki faunistyczne z dorzecza Pilicy (rok 2003), - o Ornitologicznej Kartotece Lęgowej i Nielęgowej Krainy Gór Świętokrzyskich (podsumowanie sezonu 2002), - o programie ochrony płomykówki, - o prostowaniu natury, ostatni numer do pobrania po kliknieciu format pdf (1,8 Mb)