Historia TBOP

Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody (TBOP) jest organizacją pozarządową, zrzeszającą miłośników dzikiej przyrody. TBOP jest stowarzyszeniem o zasięgu ogólnopolskim, z możliwością działań również poza granicami kraju. Obecnie zrzesza ok. 120 osób, opierając swoje działania o cztery oddziały terenowe: Łódzki, Małopolski, Mazowiecki i Świętokrzyski.
Do najważniejszych celów TBOP należą: czynna ochrona roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, gromadzenie danych o ich występowaniu i zmian jakim podlegają, prowadzenie proekologicznych projektów edukacyjnych i kampanii informacyjnych, organizowanie galerii i wystaw fotograficznych, poświęconych rodzimej faunie i florze oraz publikowanie wydawnictw rozbudzających w społeczeństwie zainteresowania przyrodnicze i poruszających problemy ochrony przyrody.

Historia TBOP liczy ponad 20 lat. Początki działalności sięgają lat 80. i wiążą się z powstaniem w roku 1984 klubu ornitologicznego, zrzeszającego miłośników ptaków ziemi radomskiej i kieleckiej. Wymóg podejmowania skutecznych działań w zakresie ochrony przyrody spowodował przyjęcie osobowości prawnej, w wyniku czego 9 marca 1994 powołano Radomsko-Kieleckie Towarzystwo Przyrodnicze, a następnie 15 marca 2003 roku zmieniono nazwę na Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody.

Swoje cele statutowe Towarzystwo realizuje przy pomocy projektów badawczych, ochroniarskich i edukacyjnych.

Pion badawczy TBOP obejmuje działalność archiwów gromadzących wyniki programów badawczych oraz kartotek mających na celu zbieranie wszelkich przyrodniczo cennych danych. Współpraca z kartotekami i zbieranie w terenie informacji o występowaniu rzadkich i średnio licznych gatunków jest jedną z najszerzej praktykowanych form aktywności członków Towarzystwa. Współcześnie działają sekcje i kartoteki tematyczne: ornitologiczna, teriologiczna, herpetologiczna, entomologiczna i storczykowa. Największą z sekcji jest Świętokrzyska Grupa Ornitologiczna (ŚGO), której zadaniem jest zbieranie danych o występowaniu ptaków regionu świętokrzyskiego (Krainy Gór Świętokrzyskich i woj. świetokrzyskiego). Programy badawcze Towarzystwa coraz częściej wspierane są przez fundusze, np. GFOŚ Urzędu Miasta w Kielcach, Ekofundusz.

Ważniejsze projekty badawcze:

Regionalny Atlas Ptaków Lęgowych
Ptaki Lęgowe Dolin Rzecznych
Ptaki Lęgowe Zbiorników Wodnych (monitoring)
Ptaki Kielc
Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL) wraz z OTOP
Monitoring Przelotnych Ptaków w Dolinach Rzecznych
Monitoring Przelotnych Ptaków Zbiorników Wodnych
Monitoring i Ochrona Miejsc Lęgowych Żołny
Monitoring Zimujących Ptaków Szponiastych i Srokosza
Programy znakowania łabędzi
Programy znakowania mew
Zimowe Liczenia Ptaków Wodno-Błotnych Dolin Rzecznych
Zimowe Liczenia Ptaków Zabudowie Miejskiej
Badania nad rozmieszczeniem motyli dziennych
Badania nad rozmieszczeniem kózkowatych
Badania nad rozmieszczeniem płazów i gadów
Badania nad rozmieszczeniem ssaków
Badania nad rozmieszczeniem storczyków

Pion ochroniarski TBOP obejmuje realizację projektów czynnej ochrony przyrody. Dotyczą one wybranych, zagrożonych gatunków, grup gatunków lub obszarów. Projekt "Krasna" zakończył się utworzeniem jednego z większych w woj. świętokrzyskim rezerwatów przyrody. Projekty ochroniarskie realizowane są przy wsparciu finansowym fundacji: Ekofundusz i GEF.

Ważniejsze projekty ochroniarskie:

Monitoring i aktywna ochrona kraski w Puszczy Kozienickiej
Czynna ochrona nietoperzy
Program zintegrowanej ochrony pójdźki i wierzbowych zadrzewień śródpolnych
Ochrona i zrównoważone zagospodarowanie doliny rzeki Krasnej - etap I i II
Ochrona miejsc występowania cietrzewia na Kielecczyźnie - etap I i II
Ochrona trzmieli w Polsce środkowej
Ochrona rodzimych gatunków raków w wodach Polski środkowo-wschodniej we współpracy z SGGW
Czynna ochrona siedlisk w rezerwacie "Góry Pieprzowe"

Pion edukacyjny TBOP opiera się na przeprowadzaniu zajęć z uczniami szkół podstawowych i gimnazjalnych. Programy te realizowane są na bazie pokazów w formie prelekcji multimedialnych, zajęć terenowych i konkursów. TBOP posiada kilkuletnie doświadczenie w prowadzeniu zajęć z dziećmi. Projekty edukacyjne realizowane są z lokalnych funduszy: GFOŚ i WFOŚ w Kielcach.

Ważniejsze projekty edukacyjne

Warsztaty Przyrodnicze
Warsztaty Ornitologiczne
Wycieczki Przyrodnicze "Dlaczego Chronimy Florę i Faunę Kielc"
Konkurs Przyrodniczy "Dlaczego Chronimy Florę i Faunę Kielc"

Oprócz własnych projektów Towarzystwo podejmuje współpracę z innymi instytucjami i organizacjami pozarządowymi o profilu przyrodniczym.
Pozostałe projekty realizowane wraz z innymi organizacjami przyrodniczymi:

Atlas Rozmieszczenia Ptaków Polski - Zakład Ornitologii PAN
Ochrona ptaków drapieżnych - Komitet Ochrony Orłów
Program Aktywnej Ochrony Kraski w Polsce - Towarzystwo Przyrodnicze "Bocian"
Program Aktywnej Ochrony Płomykówki i Nietoperzy w Obiektach Sakralnych w Polsce Towarzystwo Przyrodnicze "Bocian"
Program Ochrony Pustułki - PTOP Salamandra
Międzynarodowy Spis Bociana Białego - PTPP "pro Natura"
Program Ochrony Żółwia Błotnego - b. Wojewódzki Konserwator Przyrody w Radomiu pod kierunkiem dr Marii Zemankowej z Zakładu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie.
Ochrona Bociana Czarnego - b. Wojewódzki Konserwator Przyrody w Radomiu we współpracy z ZOP PAN w Krakowie

Członkowie TBOP współpracują z instytucjami i urzędami zajmującymi się ochroną przyrody. Na podstawie materiałów zgromadzonych przez Towarzystwo opracowano dokumentację uzasadniającą utworzenie pięciu rezerwatów przyrody, trzech parków krajobrazowych i dwóch zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. Ponadto zgłoszono potrzebę objęcia ochroną rezerwatową kilkunastu innych miejsc i kilkudziesięciu drzew pomnikowych. Na podstawie kompleksowych badań awifaunistycznych zwaloryzowano Dolinę Nidy i podniesiono ten obszar do rangi ostoi NATURA 2000 w kategorii "obszar specjalnej ochrony ptaków" PLB 260001.

Działalność wydawnicza Towarzystwa obejmuje publikacje broszur, czasopism i pozycji książkowych. W latach 1996-2006 wydano broszury: "W dolinie Krasnej. Przewodnik przyrodniczo-turystyczny", "Ziemia Konecka Zaprasza. Obserwujemy przyrodę", "Przyroda krajobrazu rolniczego Ziemi Piotrkowskiej - walory i zagrożenia", "Zimowi mieszkańcy miasta - pomóżmy im przetrwać zimę", "Cietrzew. Ginący rycerz wiosny", "Raki w Polsce. Program czynnej ochrony", kalendarze: "Przywróćmy trzmielom polską wieś" i "Program odbudowy pogłowia rodzimych raków w Polsce środkowo-wschodniej", a wspólnie z Zarządem Kozienickiego Parku Krajobrazowego i Towarzystwem Przyrodniczym "Bocian" czasopismo - półrocznik przyrodniczy "Kulon". W 2006 roku wydano monografię awifaunistyczną "Ptaki Krainy Gór Świętokrzyskich". Ponadto w ramach projektu "Ochrona i zrównoważone zagospodarowanie doliny rzeki Krasnej" nakręcono i wydano film prezentujący walory przyrodnicze doliny Krasnej oraz płytę CD z głosami natury.

Podsumowaniem działalności Towarzystwa są odbywane corocznie w okresie wiosennym regionalne zjazdy, na których przedstawiane są sprawozdania oraz wygłaszane są referaty naukowe (prelegenci z wiodących ośrodków naukowych w Polsce: Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, SGGW).

Organizowane są ponadto obozy naukowo-szkoleniowe m. in.: Świętokrzyski Park Narodowy (1991), Pasmo Cisowsko-Orłowińskie Gór Świętokrzyskich (1992), Stawy w Górkach k. Wiślicy (1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2004), Puszcza Kozienicka (1994, 1995, 1996), Puszcza Pilicka (1995, 1997, 1998), Dolina Wisły - Kępa Wólczańska (1996), Lasy Przysuskie (1996).

Za projekt pt. "Czynna ochrona nietoperzy" Towarzystwo otrzymało w roku 1996 w konkursie ogólnopolskim organizowanym przez MOŚZNiL, NFOŚ, GEF/SGP, REC, EPCE i Fundację Ekofundusz III nagrodę w kategorii czynna ochrona flory i fauny. W roku 1998 wyróżnienie w dwóch kategoriach "Projekty i kampanie edukacyjno-popularyzatorskie" i "Program aktywnej ochrony fauny i flory oraz ich siedlisk" w konkursie o Nagrodę Prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Radomiu dla projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe. Projekt "Program zintegrowanej ochrony pójdźki i wierzbowych zadrzewień śródpolnych" w roku 1999 zdobył II miejsce w konkursie organizowanym przez "Henry Ford European Conservation Awards 1999" i II miejsce w konkursie Fundacji Sasakawa w roku 2001. W 2002 roku projekt "Ochrona i zrównoważone zagospodarowanie doliny rzeki Krasnej" otrzymał wyróżnienie w konkursie "Indywidualna Ekologiczna Nagroda Bayera", a w 2005 roku program "Ochrony trzmieli w Polsce środkowej" zdobył II miejsce w konkusie Hewlett-Packarda "W harmonii z przyrodą".

Zapraszamy do współpracy
Zarząd TBOP