Kopciuszek jest nielicznym, lokalnie średnio licznym, ptakiem lęgowym.
Obecnie jest rozpowszechniony w całym kraju, na niżu występuję prawie wyłącznie w osiedlach ludzkich.
Jest gatunkiem będącym w trakcie ekspansji
i prawdopodobnie nadal zwiększa swoją liczebność. Na początku 19. wieku zajmował tylko góry i Wyżynę Krakowsko-Częstochowską oraz opanował część Śląska. Rejon Kielc zasiedlił w latach 1860.
Obecnie w Kielcach stwierdzony w większości zbadanych stref; do tej pory odnotowano ponad 100 par tego gatunku.
Samiec jest ciemnoszary (prawie czarny) z dużą czarną plamą sięgającą od czoła i brwi w różnym stopniu na spód ciała oraz białą wstawką na lotkach 2. rzędu. Ogon i kuper są rdzawoczerwone. Samica jest szarobrazowa, bez białego koloru na skrzydłach.
Jest nieco mniejszy od wróbla, długość ciała: 14-15 cm.
Tak jak pierwotnie, kopciuszek zasiedla wszelkie obszary skaliste lub łąki ze skalnym rymoszem
w górach i pogórzu, także kamieniołomy. Populacja synantropijna występuje na obszarach zabudowanych, zasiedlając nawet niewielkie grupy budynków, a szczególnie tereny przemysłowe i miejsca budów.